“Volkstrauertag” - „Dzień Żałoby Narodowej”

Trzecia niedziela listopada każdego roku, to dzień żałoby narodowej w Niemczech, oddanie hołdu dla ofiar ostatnich wojen, szczególnie faszyzmu. Młodzi praktycznie nie wiedzą już co to za dzień i jakie ma znaczenie. W każdym mieście niemieckim odbywają się żałobne uroczystości. Chór w którym śpiewam, odśpiewuje jedną pieśń żałobną, czyni to też chór kościelny, orkiestra naszej dzielnicy Baumberg zagrała „Pożegnanie żołnierskiego Kamerada”, ksiądz wygłasza okolicznościowe kazanie przed tablicą upamiętniającą poległych żołnierzy w czasie 1914-18 i 1939-45. Właściwie na uroczystości uczestniczą tylko ci, którzy z powinności - odśpiewania, odegrania i kazania muszą wziąć udział. Wiele przy tym rozmyślałem, stojąc w drugim rzędzie chóru męskiego. Mimo, że prasa (darmowa) wszystkim dostępna ogłaszała termin, program i cel spotkania, zebranych dodatkowych oprócz władz miasta, można było policzyć na palcach. Ale czy tak nie było i w Katowicach, kiedy na wielkim placu odsłaniano dwa wielkie w brązie pomniki, Polaków w czynie z lat międzywojennych dla kraju.

Ta pieśń odegrana przez orkiestrę - to ta sama, którą mojemu ojcu przed równo 30-u laty odegrała przyzakładowa orkiestra „Huty Łaziska” - na cmentarzu w Tychach, na jego uroczystości pogrzebowej. Przedwczesna śmierć - praca w Hucie Łaziska w laborze, przy azbeście, z zapyleniem najwiekszym w Polsce, w tamtych czasach. Wiesz „Pyjter” co zagrali ojcu, pytali mnie wówczas i nawet teraz niedawno, zapytano mnie również. Dawniej nie wiedziałem, ojciec śpiewał wiele, ale z repertuaru operetek Lehara, w stylu Kiepury, czy „Czy wiesz co znaczy róży kwiat”, ale z bojaźni przed sąsiadami, żadnej niemieckiej, żadnych niemieckich słów, pomyślałem przy pomniku-tablicy niemieckich żołnierzy, niedaleko Duesseldorfu. I pomyśleć, nawet nie podziękowałem orkiestrze, za odwagę ich czynu w tamtych latach komunizmu w Polsce, na Śląsku. Czynię to dzisiaj, jeżeli jeszcze do kogoś to dotrze. Dziękuję i przepraszam, bo i w takiej bojaźni się wychowywaliśmy.

 

Tablica - szybko policzyłem, z tych dwóch wojen zginęło tu nie więcej niż 50-u żołnierzy - dzielnicy Baumberg, wtedy nie więcej jak 9 tysięcy mieszkańców. Na Wszystkich Świątych 1.11.2002 w moim heimacie na Górnym Śląsku, widziałem tablicę w przedsionku kościoła pw. Św. Marii Magdaleny też z nazwiskami ofiar faszyzmu i walk bratobójczych 1919-21, miasteczka wtedy też do 10 tysięcy mieszkańców - z wypisanymi ofiarami - samych Górnoślązaków - ponad 300 żołnierzy. Ludzi młodych pod siłą zwerbowanych do walk na wszystkich frontach Europy, szczególnie froncie wschodnim, jak i na siłę wciągniętych do walk bratobójczych lat międzywojennych.

Pomyślałem, czy kiedykolwiek w moim heimacie, taraz tam nazywanej „małej ojczyzny” - zorganizuje ktoś małą uroczystość za poległych - ofiar faszyzmu, lub ofiar przymusu. Pomyślałem też: - z „małej ojczyzny” przybysze z Kresów Wschodnich sobie tych chwil na Górnym Śląsku nie przypominają, prawie nie wiedzą, bo myślami są za ich domowinami koło Lwowa czy Kielc.

 

Pomyślałem, śpiewając przed tablicą poległych ofiar faszyzmu - czy tu zebrani wogóle wiedzą, że w górnośląskich, Tyskich lasach, w Czułowie zginęło 200 żołnierzy z rąk idącej jak wielka nawałnica na Berlin przez Górny Śląsk. Styczeń w 1945 był wyjątkowo mroźny, wycofujące się grupy żołnierzy niemieckich, w tym i oczywiście głównie górnośląskich, widząc bezsens walki z rękami podniesionymi do góry wychodzili z lasu w kierunku ulicy Katowickiej tuż przy Książęcej Fabryce Papieru w Czułowie. Nawałnica armistów czerwonych w rauszu już zwycięstwa, nie zważając na konwencje Genewskie, bez zmrużenia oczu wybili w pień, jak by to było wychodzące na mrozie stado dzików. Nie interesowało ich wzięcie do niewoli 200 wycieńczonych żołnierzy, w tym naszych braci śląskich, w tym mojego wujka, żołnierza z tych lasów, młodego 24-latka Józefa Niemiec z Wartogłowca, z sąsiedniej wioski, młodego gimnazjalistę pszczyńskiego, właśnie w październiku 2002 obchodzącego gimnazjum - 235 rocznicy jego powstania.

Poległych żołnierzy pokrył biały śnieg, tego mroźnego miesiąca - miesiąc długi spoczywali zastrzeleni tylko pod śniegiem.

Do dzisiaj żadnej tablicy upamiętniającej poległych ofiar faszyzmu w bestialski sposób przez zamroczonych i prących na Zachód radzieckich żołnierzy. 150 tysięcy dzisiaj mieszkańców nie wie nic o zajściach w lasach Tyskich. Jedynie ośmiu Tyszan zamęczonych w Oświęcimiu, w tym mojego grossonkla, Waldemara N. honorują co roku przed pomnikiem poległych przy ulicy Kościuszki.

 

Zemsty nie było końca, za parę dni, 25 stycznia, - 20 kilometrów dalej tuż przed Rokitnicą, Zabrzem - Bytomiu - w Miechowicach, miasteczka o wielkich tradycjach śląskich, z kościołami i cmentarzami poległych 300 niewinnych mieszkańców, dorosłych i dzieci wraz z garstką żołnierzy niemieckich, w tym i jasne śląskich. Wielka zemsta przy przekroczeniu granicy polsko-niemieckiej, po 1922 - właśnie na Górnym Śląsku, z poległymi Górnoślązakami! Duża tablica upamiętniająca wskazuje nazwiska poległych, w tym ksiądz Frenzel, przy kościele św. Krzyża. Jedynie śliczna w bieli marmurowej, Panienka Najświętsza z Dzieciątkiem Jezus pod filarem tegoż kościoła, od czasów Theodora Kalide na Górnym Śląsku - od 150 laty w anielskim spokoju - uśmiechu, patrzy na umordowany lud śląski.

Ale kto dzisiaj zna losy tych kościołów, kto wie o ks. Bończyku z tych stron, kto wie o wielokulturowości tego regionu. Dzisiejsza „mała ojczyzna” nie ma pojęcia o losach na tych terenach, bo skąd. Znają oni bestialstwo na ich rodzinach ze strony Ukraińców na Kresach Wschodnich, ale nie wiedzą co przeżyli nasi w domowinach jak Bończyk lub wielu tu czujących się jak w heimacie.

Czy w duchu sprawiedliwości, wolności i nowej demokracji - przyjdzie czas oddania hołdu pomarłych Górnoślązaków na wszystkich frontach świata. - Jak to robią w Niemczech - w każdym mieście, i w Bundestagu z generalnymi uroczystościami żałobnymi.

A nasi z domowiny - po prostu nie przyzwyczajeni od 1945 do ich starej rodzinnej tradycji - zapomnieli uczcić ich krewnych, przyjaciół poległych. Ciekawie interpretuje i podsyca nas zarazem Eichendorff: